خوابگاه و جنسیت: تحلیل چندبعدی نگرش دانشجویان به زندگی خوابگاهی با داده‌های ایکس

شاه قاسمی, احسان

doi:10.22035/jous.2024.5367.1080

خوابگاه و جنسیت: تحلیل چندبعدی نگرش دانشجویان به زندگی خوابگاهی با داده‌های ایکس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

احسان شاه قاسمی

دانشیار ارتباطات اجتماعی، گروه ارتباطات، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

10.22035/jous.2024.5367.1080

چکیده

خوابگاه‌های دانشجویی به‌عنوان یکی از عناصر کلیدی تجربهٔ دانشگاهی، نقشی حیاتی در شکل‌دهی به زندگی تحصیلی، اجتماعی و روانی دانشجویان ایفا می‌کنند. نگرش دانشجویان نسبت به خوابگاه‌ها می‌تواند به‌طور مستقیم بر عملکرد تحصیلی، سلامت روان و سطح رضایت آنان اثر بگذارد. با توجه به افزایش جمعیت دانشجویی و اهمیت بهبود کیفیت زندگی خوابگاهی، این پژوهش با هدف تحلیل نگرش‌ها و احساسات دانشجویان پسر و دختر نسبت به زندگی خوابگاهی با استفاده از داده‌های واقعی شبکه اجتماعی ایکس انجام شده است. این پژوهش از یک رویکرد داده‌محور مبتنی بر تحلیل محتوای فرسته‌های شبکه اجتماعی ایکس بهره گرفت. داده‌ها شامل ۳۰۴۶ فرسته فارسی مربوط به تجربیات دانشجویان از زندگی خوابگاهی بود که در بازه زمانی دو ساله جمع‌آوری شدند. پس از پیش‌پردازش داده‌ها شامل حذف اطلاعات اضافی، نرمال‌سازی متون و توکنیزاسیون، تحلیل احساسات با استفاده از مدل پیش‌آموزش‌دیده "HooshvareLab/bert-fa-base-uncased-sentiment-deepsentipers-multi" انجام شد. برای شناسایی الگوهای معنایی، از خوشه‌بندی K-Means استفاده گردید و تعداد بهینه خوشه‌ها با روش‌های Elbow، Silhouette و شاخص‌های Davies-Bouldin و Calinski-Harabasz تعیین شد. تحلیل داده‌ها نشان داد که نگرش دانشجویان به خوابگاه‌ها در طیفی از احساسات مثبت تا منفی متغیر است. فرسته‌ها نشان‌دهنده تأثیرگذاری عوامل مختلفی همچون کیفیت زیرساخت‌ها، روابط اجتماعی، سطح امنیت و مدیریت خوابگاه‌ها بودند. احساسات مثبت عمدتاً شامل دوستی‌های عمیق، حمایت‌های اجتماعی و خاطرات خوش زندگی جمعی بود، در حالی که احساسات منفی بیشتر به کمبود امکانات، فقدان حریم خصوصی، اختلافات فرهنگی و ضعف مدیریت مربوط می‌شد. خوشه‌بندی داده‌ها به هشت گروه معنادار از موضوعات و احساسات منجر شد که تجربه‌های متنوع زندگی خوابگاهی را منعکس کردند. نتایج این پژوهش اهمیت بهبود زیرساخت‌های فیزیکی، مدیریت شفاف و کارآمد، تقویت اندرکنش‌های اجتماعی و ارتقای امنیت در خوابگاه‌های دانشجویی را نشان داد. همچنین، این پژوهش نشان داد که جنسیت عاملی مهم در نگاه دانشجویان به مسئله زندگی خوابگاهی است. تدوین سیاست‌های حمایتی مبتنی بر داده‌های واقعی می‌تواند به کاهش مشکلات موجود و افزایش رضایت دانشجویان کمک کند.

کلیدواژه‌ها

خوابگاه

دانشگاه

جنسیت

ادراک

ایکس

موضوعات

زیست فرهنگی و اجتماعی دانشجویان

پورصادق، فاطمه؛ و رضاخانی، سیمین‌دخت (۱۳۹۷). تأثیر آموزش ابراز وجود بر کیفیت زندگی و تمایزیافتگی دانشجویان دختر ساکن خوابگاه. دانش و پژوهش در روان‌شناسی کاربردی، ۱۹(۲)، ۵۴–۶۲. https://doi.org/10.30486/JSRP.2018.543223

جهانگیری، جهانگیر؛ ابوترابی زارچی، فاطمه؛ تنها، فاطمه؛ و ابوترابی زارچی، حمیده (۱۳۹۱). بررسی رابطه بین رضایت از زندگی خوابگاهی و از خودبیگانگی دانشجویان دختر خوابگاهی (مطالعة موردی: دانشگاه اصفهان). زن در فرهنگ و هنر، 4(4)، ۸۹–۱۰۶. https://doi.org/10.22059/jwica.2012.29141

رحمتی، عباس؛ زراعت حرفه، فهیمه؛ علیپور، فرحناز؛ و کاربخش‌زاده، فاطمه (1398). تجارب دانشجویان دختر از سکونت در خوابگاه های دانشجویی: یک مطالعه کیفی. پژوهش‌های جامعه‌شناسی معاصر، 8(14), 75-97. https://doi.org/10.22084/csr.2019.20279.1723

رضایی، زاهد؛ قادری، ناصح؛ نوری، الهام؛ نوری، بیژن؛ صفری، امید؛ و پاشایی، طاهره (۱۳۹۶). بررسی وضعیت سبک زندگی ارتقاء دهنده سلامت در دانشجویان ساکن در خوابگاه‌های دانشگاه علوم پزشکی کردستان. مجله ره‌آورد سلامت، ۳(۱)، ۱–۱۲.

سفید، مجید؛ و محمدی، اصغر (۱۴۰۳). بررسی مشکلات فرهنگی در زندگی خوابگاهی در بین دانشجویان پسر دانشگاه یزد. مدیریت امور فرهنگی، ۲(۱)، ۲۳–۳۵.

شاه‌قاسمی، احسان (1404). احساسات دانشجویان ایرانی در فضای دانشگاهی. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 18(2)، 119-146. https://doi.org/10.22035/jicr.2025.3421.3668

صالحی، تهمینه؛ و دهقان‌نیری، ناهید (۱۳۹۰). ارتباط اضطراب و کیفیت زندگی در دانشجویان مقیم خوابگاه‌های دانشگاه علوم پزشکی تهران. پایش، ۱۰(۲)، ۱۷۵–۱۸۴. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.16807626.1390.10.2.5.2

عباس‌زاده, محمد؛ پیر یلقون آقاج، سکینه؛ و موسوی، ارزو (1396). عوامل زمینه‌ساز دیرخوابی دانشجویان دختر ساکن خوابگاه دانشگاه تبریز. جامعه‌شناسی کاربردی، 28(1)، 1-18. https://doi.org/10.22108/jas.2017.21252

علی‌بیک، فتانه؛ احمدی، احمد؛ فرحبخش، کیومرث؛ عابدی، احمد؛ و علی‌بیک، مرتضی (1391). تأثیر آموزش خوش‌بینی بر کیفیت زندگی دانشجویان دختر مقیم خوابگاه دانشگاه علوم پزشکی اصفهان. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، ۱۲(۹)، ۷۰۹–۷۲۰.

علی‌پور,، محمد؛ قربانی، گلسا؛ و شبگرد تیموری، سودابه (1402). بررسی مشکلات و چالش‌های زندگی خوابگاهی از نگاه دانشجو معلمان دختر متأهل دانشگاه فرهنگیان مطالعه پدیدارشناسی. مطالعات سیاست‌گذاری تربیت معلم، 6(2)، 29-40.

Herring, S.C., & Dainas, A.R. (2020). Gender and age influences on interpretation of emoji functions. ACM Transactions on Social Computing, 3(2), 1-26. https://doi.org/10.1145/3375629

Hosseini, S.H., Nosraty, N., & Tomraee, S. (2025). Children, Healthy Lifestyle and Media Literacy. Journal of Cyberspace Studies, 9(1), 1-23. https://doi.org/10.22059/jcss.2024.387609.1120.

Kangli, L. (2021). Conflict and Integration: A Qualitative Study on the Dormitory Life Experience of Freshmen. Teacher Education and Curriculum Studies, 6(4), 109-114. https://doi.org/10.11648/j.tecs.20210604.11

Matić, I., & Jureša, V. (2021). Sense of coherence and subjective well-being among adolescents–the potential impact of living in a dormitory compared to living with family. Acta Clinica Croatica, 60(4), 632. https://doi.org/10.20471/acc.2021.60.04.10

Moghaddam, F., Norouzi, S., Norouzi, M., Norouzi, A., & Neisary, Z. (2017). Evaluation of Lifestyle Health Promotion of Dormitory Medical Students Regarding Comprehensive Aspects. Crescent Journal of Medical & Biological Sciences, 4(4).

Shahghasemi, E., Gholami, F., & Alikhani, Z. (2025). Global patterns of social media use and political sentiment. Discover Global Society, 3(1), 36. https://doi.org/10.1007/s44282-025-00171-y

Shojaei, S. H., Kalantari, M., Rezaee, M., & Akbarzadeh Baghban, A. (2022). Relationship Between Work-Life Balance and Quality of Life in Dormitory and Non-Dormitory Students of Shahid Beheshti University of Medical Sciences. The Scientific Journal of Rehabilitation Medicine, 11(1), 40-51. https://dx.doi.org/10.32598/SJRM.11.1.4

Takahashi, K., & Majima, N. (1994). Transition From Home to College Dormitory: The Role of Preestablished Affective Relationships in Adjustment to a New Life. Journal of Research on Adolescence, 4(3), 367–384. https://doi.org/10.1207/s15327795jra0403_2

Toosi, R., & Sajjadi, M. (2025). A survey examination of psychological support in the workplace. Journal of Cyberspace Studies, 1-23. https://doi.org/10.22059/jcss.2025.396165.1167

Youssef, A. M., Shamsaldin, M., Abuzayed, B., Alameeri, S., Al Eid, M. M., Dib, A., ... & Mostafa, A. (2024). Measuring the Quality of Life and Psychological Distress of Dormitory Students at a University in Sharjah. Cureus, 16(11), 1-9. e73666. https://doi.org/10.7759/cureus.73666

Zamani, M., Nosraty, N., & Soroori Sarabi, A. (2025). Towards a business healthy lifestyle: Reducing risks while increasing efficiency?. Code, Cognition & Society, 1(1), 29-58. https://doi.org/10.22034/ccsr.2025.526977.1001