یکی از میدانهای اثرگذار در شکلگیری و تغییر مناسبات جنسیتی، دانشگاه است. دوران دانشجویی بهعنوان مرحلهای شناخته میشود که افراد، نخستین ارتباطات جدی میانجنسیتی خود را تجربه میکنند و معمولاً پس از گذر از این مرحله وارد زندگی حرفهای و خانوادگی میشوند. دانشگاه مانند هر نهاد اجتماعی دیگری مبتنی بر روابط اقتدار، هنجارهای اجتماعی و نقشهای تعریفشده است و مناسبات جنسیتی در جامعه را بازتولید میکند. در عین حال دانشگاه امکان بازاندیشی در ارزشها و نگرشهای آموخته شده را برای اعضایش فراهم میکند. سؤال این جاست که در دانشگاههای مورد بررسی، کدام شکل از مناسبات جنسیتی بازتولید میشوند و دانشگاه مقوم کدام اشکال زنانگی است؟ در این پژوهش تمرکز اصلی بر فهم دختران دانشجو از مناسبات جنسیتی مصرح و ضمنی در محیط دانشگاه است و ابعاد مختلف مرتبط با زندگی دانشجویی شامل تجربهٔ دختران از کلاس درس و تعامل با استادان، تعامل با بروکراسی دانشگاه، مشارکت در حیات انجمنی دانشگاه و تعامل با دانشجویان پسر مطالعه شده است. دادههای پژوهش با رویکرد کیفی و با ابزار مصاحبه نیمهساختاریافته و مصاحبههای متمرکز گروهی از ۴۳ دانشجوی دختر در ۹ دانشگاه کشورجمعآوری و با روش تحلیل مضمون بررسی شد. در این پژوهش با دو سنخ دانشگاه مواجه شدیم: دانشگاهی با هنجارهای برابریطلبانه که بیشتر، دانشگاههای دولتی شهر تهران و دارای سنتهای روشنفکری و حیات انجمنی را شامل میشود و دانشگاهی با هنجارهای محافظهکارانه که بیشتر در شهرهای دور از مرکز و حاشیه کشور قرار دارد. نظام رسمی دانشگاهی در ایران امکان بازاندیشی انتقادی در هنجارهای جنسیتی را کمتر فراهم میکند و مناسبات صریح و ضمنی در کلاس درس، تعامل با استاد، تعامل با بروکراسی دانشگاهی بهویژه نظام انضباطبخش دانشگاه به نحوی است که آگاهانه یا ناخواسته زنانگی سازگار و متعارف به تعبیر ریوین کانل را مطلوب میداند. در دانشگاهها و دانشکدههایی با فرهنگ محافظهکارانه، الگوی زنانگی سازگار تکریم میشود، اما در دانشگاههایی با هنجارهای مداراگر، زنانگی تلفیقی مورد تشویق قرار میگیرد. نظام دانشگاهی در ایران هماهنگ با سیاست فرهنگی رسمی به شکلی صورتبندی شده است که زنانگی مقاومتپیشه را طرد و به حاشیه میراند.
کشاورز، خدیجه؛ عزیزی، مینا؛ و یوسفیمقدم، شقایق (۱۳۹۹). تحلیل تجربهٔ فعالیت تشکلی دختران دانشجو در دهههای هشتاد و نود شمسی با تأکید بر عامل جنسیت (طرح پژوهشی منتشرنشده). پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
Nosraty, N., Tomraee, S., & Zamani, M. (2020). Beauty business in Iran: Does beauty make you healthy?. Socio-Spatial Studies, 4(1), 1-12. doi:10.22034/soc.2020.211920
کشاورز,خدیجه و موسوی ویایه,فاطمه . (1403). فهم از زنانگی بهنجار در دانشگاه ایرانی؛ مطالعهٔ موردی دختران دانشجو. فصلنامه مطالعات دانشگاه, 2(3), 5-43. doi: 10.22035/jous.2024.5490.1100
MLA
کشاورز,خدیجه , و موسوی ویایه,فاطمه . "فهم از زنانگی بهنجار در دانشگاه ایرانی؛ مطالعهٔ موردی دختران دانشجو", فصلنامه مطالعات دانشگاه, 2, 3, 1403, 5-43. doi: 10.22035/jous.2024.5490.1100
HARVARD
کشاورز خدیجه, موسوی ویایه فاطمه. (1403). 'فهم از زنانگی بهنجار در دانشگاه ایرانی؛ مطالعهٔ موردی دختران دانشجو', فصلنامه مطالعات دانشگاه, 2(3), pp. 5-43. doi: 10.22035/jous.2024.5490.1100
CHICAGO
خدیجه کشاورز و فاطمه موسوی ویایه, "فهم از زنانگی بهنجار در دانشگاه ایرانی؛ مطالعهٔ موردی دختران دانشجو," فصلنامه مطالعات دانشگاه, 2 3 (1403): 5-43, doi: 10.22035/jous.2024.5490.1100
VANCOUVER
کشاورز خدیجه, موسوی ویایه فاطمه. فهم از زنانگی بهنجار در دانشگاه ایرانی؛ مطالعهٔ موردی دختران دانشجو. فصلنامه مطالعات دانشگاه, 1403; 2(3): 5-43. doi: 10.22035/jous.2024.5490.1100
