فصلنامه مطالعات دانشگاه

فصلنامه مطالعات دانشگاه

تحلیل چندبعدی رضایت از زندگی در میان دانشجویان ایرانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار جامعه‌شناسی گروه مطالعات اجتماعی پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی،تهران،‌ایران
چکیده
رضایت از زندگی به عنوان شاخصی کلیدی در کیفیت زندگی، نقش تعیین‌کننده‌ای در بهزیستی فردی و اجتماعی افراد، به ویژه جوانان و دانشجویان، ایفا می‌کند. مطالعات پیشین نشان داده‌ است که رضایت از زندگی تحت تأثیر عوامل چندبعدی از جمله روابط خانوادگی، عوامل روان‌شناختی، پایگاه اقتصادی و روابط اجتماعی قرار دارد. با این حال، پژوهش‌های محدودی به تحلیل هم‌زمان این عوامل در میان دانشجویان ایرانی پرداخته‌اند. این مطالعه با هدف تحلیل تأثیر این متغیرها بر رضایت از زندگی دانشجویان و مقایسه آن با جوانان غیردانشجو و از طریق تحلیل ثانویه داده‌های پیمایش ملی ارزش‌ها، نگرش‌ها و رفتارهای جوانان (1403) انجام شد. جامعهٔ آماری مطالعه حاضر شامل کلیه افراد نمونه پیمایش ملی است که در زمان گردآوری اطلاعات خود را دانشجو معرفی کرده‌اند. برای تحلیل داده‌ها از آزمون t مستقل به منظور مقایسه میانگین‌های دو گروه (دانشجویان و غیردانشجویان) و مدل‌سازی رگرسیون خطی برای بررسی رابطه بین متغیرها استفاده شد. نتایج آزمون t نشان داد که میانگین رضایت از زندگی در دانشجویان (۳.۵۶) به‌طور معناداری بالاتر از غیردانشجویان (۳.۴۷) است، اما اندازه اثر این تفاوت ناچیز بود. تحلیل رگرسیون نشان داد که چهار متغیر روابط خانوادگی، عوامل روان‌شناختی، پایگاه اقتصادی و روابط اجتماعی در مجموع ۳۲.۶درصد از واریانس رضایت از زندگی را تبیین می‌کنند. در حالی که روابط اجتماعی کمترین تأثیر را داشت، اما روابط خانوادگی به عنوان قوی‌ترین پیش‌بین‌کننده شناسایی شد. یافته‌ها بر اهمیت چندبعدی بودن رضایت از زندگی در دانشجویان ایرانی تأکید می‌کنند و نشان می‌دهند که بهبود روابط خانوادگی و تقویت عوامل روان‌شناختی می‌تواند به عنوان راهکاری کلیدی در ارتقای بهزیستی جوانان عمل کند. در سطح سیاست‌گذاری، تقویت برنامه‌های حمایت خانوادگی، توسعه خدمات روان‌شناختی در دانشگاه‌ها، و ایجاد فرصت‌های اقتصادی هدفمند برای دانشجویان پیشنهاد می‌شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


ایرانفرد، حسین؛ محمدطاهری، محمودرضا؛ سلطانی‌فر، محمد (1401)، پیش‌بینی مؤلفه‌های رضایت از زندگی بر اساسی مهارت‌های ارتباطی در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی، فصلنامه سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، 6(2)، 79-87.
حسین‌زاده فِرِمی، مهدی (1401). مطالعه‌ کارکردهای اجتماعات دانشجویی در توانمندسازی فرهنگی دانشجویان. فصلنامه مطالعات دانشگاه، 1(1)، 183-205.  https://doi.org/10.22035/jous.2022.420
سجودی، عادل؛ معصمومی راد، رضا؛ آوردیده،‌ سولماز؛ عبدی، فرزین (1394). بررسی عوامل مؤثر بر رضایت از زندگی (مطالعه موردی دانشجویان دانشگاه پیام نور واحد شفت). رویش روان‌شناسی، 4(3)، 19-30، https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.2383353.1394.4.3.3.5
سراج زاده، سیدحسین؛ و حبیب‌پورگتابی، کرم (1397). کیفیت زندگی خوابگاهی دانشجویان دختر دانشگاه‌های دولتی ایران. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 11(4)، 1-31. https://doi.org/10.22035/jicr.2018.390
سیدمیرزایی، سیدمحمد؛ قهرمان، آرش (1388)، بررسی پیش‌بینی‌کننده‌های اجتماعی رضایت از زندگی در بین دانشجویان نمونه مورد مطالعه: دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد. مجله علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، 6 (1)، 25-1.   https://doi.org/10.22067/jss.v0i0.8745
غلامی، رقیه؛ امیری مجد، مجتبی؛ و بزازیان، سعیده (1396). نیازهای اساسی روان‌شناختی، معنا در زندگی و رضایت از زندگی در دانشجویان. کنگره انجمن روان‌شناسی ایران.
ماهر، زهرا  (1402). تحلیل جامعه‌شناختی اخلاق و هویت دانشگاهی در دوران کرونا؛ یک مطالعه ترکیبی. فصلنامه مطالعات دانشگاه، 2(1)، 125-147، https://doi.org/10.22035/jous.2024.5071.1046
متولیان، سیدمهدی؛ دوکوشکانی، فریماه؛ یحیی‌زاده جلودار، سلیمان (1398)،  بررسی میزان رضایت از زندگی در میان دانشجویان دانشگاه مازندران و رابطه آن با ابعاد شخصیتی. مجله روان‌شناسی و روانپزشکی شناخت، 6 (1)، 23-34.
محمدزاده، امید؛ مرجائی، سیدهادی؛ ودادهیر، ابوعلی و کلاهی، محمدرضا (1398). تعیین نقش میانجی‌گری امید به آینده در رابطه بین سلامت روان و جامعه‌پذیری دانشگاهی؛ موردمطالعه، دانشجویان دانشگاه‌های ایلام. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 12(1), 55-81. https://doi.org/10.22035/isih.2020.3638.3853
مهدی، رضا (1395)، کیفیت زندگی دانشگاهی از دیدگاه دانشجویان بومی و غیر بومی دانشگاه‌های دولتی شهر تهران. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 9(2), 49-73، https://doi.org/10.22035/ijcr.2016.307
میزبانی، سیما؛ قمصری،‌زهرا؛ صداقت‌فرد، فاطمه؛ گمرکی، حافظ؛ عمیدی، مریم (1400). بررسی ارتباط بین سلامت روان با خودکنترلی و رضایت از زندگی در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در سال 1398. مجله تحقیقات نظام سلامت، 17(4)، 275-281، http://dx.doi.org/10.22122/jhsr.v17i4.1434
میکائیلی منیع، فرزانه؛ فصیحانی‌فر، سارا  (1393). بررسی پیش‌بینی‌کننده‌های شناختی اجتماعی رضایت از زندگی دانشجویان، مجله روانپزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران،‌ 20 (4)، 349-362.
واحدی، شهرام؛ کاظم‌وند، زهرا: چناری، سمیرا (1402) . تحلیل نیمرخ نهفته ابعاد هویتی و ارتباط آن با رضایت از زندگی دانشجویان کارشناسی. پژوهشهای روان‌شناسی اجتماعی، 13 (50).https:// 10.22034/spr.2023.385227.1818
Amato, P. R. (2010). Research on divorce: Continuing trends and new developments. Journal of Marriage and Family, 72(3), 650-666. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2010.00723.x
Cohen, S., & Wills, T. A. (1985). Stress, social support, and the buffering hypothesis. Psychological Bulletin, 98(2), 310-357. https://doi/10.1037/0033-2909.98.2.310
Cohn, M. A., Fredrickson, B. L., Brown, S. L., Mikels, J. A., & Conway, A. M. (2009). Happiness unpacked: Positive emotions increase life satisfaction by building resilience. Emotion, 9(3), 361-368. https://doi.org/10.1037/a0015952
Diener, E., & Biswas-Diener, R. (2002). Will money increase subjective well-being? Social Indicators Research, 57(2), 119-169. https://doi/10.1023/A:1014411319119
Diener, E., Emmons, R. A., Larsen, R. J., & Griffin, S. (1984). The Satisfaction with Life Scale. Journal of Personality Assessment, 49(1), 71-75. https://doi.org/10.1207/s15327752jpa4901_13
Diener, E., Oishi, S., & Tay, L. (2018). Advances in subjective well-being research. Nature Human  Behaviour, 2(4), 253-260. https://doi.org/10.1207/s15327752jpa4901_13
Easterlin, R. A. (1995). Will raising the incomes of all increase the happiness of all? Journal of Economic Behavior & Organization, 27(1), 35-47. https://doi.org/10.1016/0167-2681(95)00003-B
Fredrickson, B. L. (2001). The role of positive emotions in positive psychology: The broaden-and-build theory of positive emotions. American Psychologist, 56(3), 218-226. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0003-066X.56.3.218
Helliwell, J. F., Layard, R., & Sachs, J. D. (2020). World Happiness Report 2020. Sustainable Development Solutions Network. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0003-066X.56.3.218
Howell, R. T., & Howell, C. J. (2008). The relation of economic status to subjective well-being in developing countries: A meta-analysis. Psychological Bulletin, 134(4), 536-560.https://doi.org/10.1037/0033-2909.134.4.536
Lyubomirsky, S. (2007). The how of happiness: A scientific approach to getting the life you want. Penguin Press.
Nosrati, S., Sabzali, M., Arsalani, A., Darvishi, M., & Aris, S. (2023). Partner choices in the age of social media: are there significant relationships between following influencers on Instagram and partner choice criteria?. Revista De Gestão E Secretariado, 14(10), 19191-19210. https://doi.org/10.7769/gesec.v14i10.3022
Nosraty, N., Sakhaei, S., & Rezaei, R. (2021). The impact of social media on mental health: A critical examination. Socio-Spatial Studies5(1), 101-11. https://doi.org/10.22034/soc.2021.212042
Operario, D.  Adler, N. E., & Williams, D. R. (2004). Subjective social status: Reliability and predictive utility for global health. Psychology & Health, 19(2), 237–246.
Pavot, W., & Diener, E. (2008). The Satisfaction with Life Scale and the emerging construct of life satisfaction. The Journal of Positive Psychology, 3(2), 137-152. https://psycnet.apa.org/doi/10.1080/17439760701756946
Proctor, C. L., Linley, P. A., & Maltby, J. (2009). Youth life satisfaction: A review of the literature. Journal of Happiness Studies, 10(5), 583-630. https://psycnet.apa.org/doi/10.1007/s10902-008-9110-9
Rogowska, A. M., Ochnik, D., Kuśnierz, C., Jakubiak, M., Schütz, A., Held, M. J., Cuero-Acosta, Y.A. (2021). Satisfaction with life among university students from nine countries: Cross-national study during the first wave of COVID-19 pandemic. BMC Public Health, 21(1), 22-62. https://doi.org/10.1186/s12889-021-12288-1
Rosenberg, M. (1965). Society and the adolescent self-image. Princeton University Press.
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68-78. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0003-066X.55.1.68
Salehi, N., Joshanloo, M., Lamont, S., & Whitehead, D. (2024). Predictors of life satisfaction: A nationwide investigation in Iran. Health & Social Care in the Community. https://doi.org/10.1155/2024/8843363
Shek, D. T. (2002). Family functioning and psychological well-being, school adjustment, and problem behavior in Chinese adolescents with and without economic disadvantage. Journal of Genetic Psychology, 163(4), 497-500. https://doi.org/10.1080/00221320209598698
Singhmanoux, A., Adler, N. E., & Marmot, M. G. (2003). Subjective social status: Its determinants and its association with measures of ill-health in the Whitehall II study. Social Science & Medicine, 56(6), 1321–1333. https://doi.org/10.1016/s0277-9536(02)00131-4
Singhmanoux, A., Marmot, M. G., & Adler, N. E. (2005). Does subjective social status predict health and change in health status better than objective status? Psychosomatic Medicine, 67(6), 855–861. https://doi.org/10.1097/01.psy.0000188434.52941.a0
Suldo, S. M., & Huebner, E. S. (2004). Does life satisfaction moderate the effects of stressful life events on psychopathological behavior during adolescence? School Psychology Quarterly, 19(2), 93-105. https://psycnet.apa.org/doi/10.1521/scpq.19.2.93.33313
Umberson, D., & Montez, J. K. (2010). Social relationships and health: A flashpoint for health policy. Journal of Health and Social Behavior, 51(1_suppl), 54-S66. https://doi.org/10.1177/0022146510383501
Yan, W., Yang, K., Wang, Q., You, X., & Kong, F. (2021). Subjective Family Socioeconomic Status and Life Satisfaction in Chinese Adolescents: The Mediating Role of Self-Esteem and Social Support. Youth & Society, 53(7), 1047-1065. https://doi.org/10.1177/0044118X20941344
Zamani, M., Nourbakhsh, Y., & Nayebi, H. (2021). Presenting a pattern for promoting social health through social networks (Case study: Instagram social network). New Media Studies, 7(28), 42-1. doi: https://doi.org/10.22054/nms.2022.63698.1277
دوره 2، شماره 2 - شماره پیاپی 6
زمستان 1402
زمستان 1402
صفحه 5-252

  • تاریخ دریافت 15 مهر 1402
  • تاریخ بازنگری 23 آذر 1402
  • تاریخ پذیرش 25 اسفند 1402