فصلنامه مطالعات دانشگاه

فصلنامه مطالعات دانشگاه

بررسی درک و ارزیابی اعضای هیئت ‌علمی از انتظارات نقشی تعریف شده در آیین‌نامهٔ ارتقا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکترای جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی اقتصادی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشجوی دکترای سیاست‌گذاری فرهنگی، گروه مطالعات فرهنگی، پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی، تهران، ایران
چکیده
دانشگاه‌ها و مؤسسه‌های پژوهشی وابسته به وزارت علوم فضاهای علمیِ رسمی در ایران بوده و کنشگران اصلی آنها اعضای هیئت ‌علمی هستند. عضو هیئت ‌علمی، یک نقش اجتماعی است و آیین‌نامه ارتقای مرتبه اعضای هیئت ‌علمی مجموعه انتظارات رسمی از او را مشخص می‌کند، انتظاراتی که بر مبنای آن‌ها فعالیت‌های شخص در جایگاه عضو هیئت ‌علمی هدایت شده و انتظار می‌رود در راستای پاسخ به مواد آیین‌نامه جهت داده شوند. این مقاله، در چارچوب رویکرد نظری-روشی «روش‌شناسی مردم‌نگار» و برمبنای نتایج مصاحبه با 23 عضو هیئت ‌علمی در 4 میدان شامل یک دانشکده و یک پژوهشگاه علوم‌اجتماعی و یک دانشکده و یک پژوهشگاه فنی-مهندسی نشان می‌دهد اعضای هیئت ‌علمی، آیین‌نامه ارتقاء را چگونه ارزیابی می‌کنند و چه تجربه‌ای از تلاش برای صورت‌بندی فعالیت‌های علمی خود بر مبنای انتظارات تعریف‌شده در آیین‌نامه دارند. براساس یافته‌ها، مصاحبه‌شوندگان معتقدند نظام ارزشی تعریف‌شده در آیین‌نامه ارتقاء و شیوهٔ ارزش‌گذاری آن به فعالیت‌های علمی، با نظام ارزشی آنان و آن‌چه برای خود شایسته می‌دانند تعارض دارد و این تعارضات در قالب سه نقد اصلی مطرح شد. «ساده‌انگارانه بودن آیین‌نامه» مفهومی است که به تعبیر اعضای هیئت علمی، آنان را از وظیفه اثرگذاری اجتماعی تهی کرده و با تمرکز بر تعداد مقالات نمایه‌شده و ارتقای مؤسسه‌های علمی در نظام‌های رتبه‌بندی جهانی، متخصصان کشور را از فعالیت مؤثر برای جامعه‌شان به امور دیگر سرگرم می‌کند. «تحقیرآمیز بودن آیین‌نامه» با استناد به مواردی نظیر اهمیت ارزیابی دانشجو از استاد و الزام به گذراندن روند گزینش و تأیید صلاحیت مکرر بر اساس معیارهای سیاسی و سلیقه‌ای و برخی اجبارها در فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی نظیر آوردن پروژه برای دانشگاه خلق گردید. «بسترسازی برای فساد و تقلب علمی» نیز به واسطه انجام فعالیت‌های شبه‌علمی بی‌ارزش و صرفاً امتیازآور و حمایت از اشخاص فرصت‌طلب با فعالیت‌های سطحی و غیرمؤثر در برابر اشخاص متعهد با دغدغه اثرگذاری اجتماعی وعلمی مطرح گردید.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


اصلان‌زاده، ریحانه (1402). چالش‌ها و دستاوردهای زنان در دانشگاه: یک مرور روایی. فصلنامه مطالعات دانشگاه. 1(4)، 99-128. dhttps://doi.org/10.22035/jous.2024.5062.1043
بلیکی. نورمن (1392). استراتژی‌های پژوهش اجتماعی (مترجم: هاشم آقابیگ پوری). تهران: جامعه‌شناسان.
خوشنام، مژگان (1403). تحلیل زیست‌‌جهان اعضای هیئت ‌علمی پژوهشی با تأکید بر مناسبات و تعاملات غیررسمی. سیاست علم و فناوری، 17(1)، 1-18. https://doi.org/10.22034/jstp.2024.11598.1752
رضایان، احد؛ مرزبان، احسان؛ رضایان، علی‌حسین؛ و مرزبان، مصطفی (1401). تحلیل ساختاری مؤلفه‌ها و شناسایی پیشران‌های سازندۀ آیندۀ آیین‌نامۀ ارتقای مرتبۀ اعضای هیئت علمی مراکز آموزش عالی در ایران در افق 1414. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 14(3). 123-155. https://doi.org/10.22035/isih.2022.4663.4603
زمانی، مهسا؛ نوربخش، یونس؛ و نایبی، هوشنگ (1400). ارائه الگو جهت ارتقای سلامت اجتماعی ازطریق شبکه‌های‌اجتماعی (مورد مطالعه: شبکه‌ اجتماعی‌ اینستاگرام). مطالعات رسانه‌های نوین، 7(28)، 1-24.   https://doi.org/10.22054/nms.2022.63698.1277
صفرپور، اسحاق؛ عباس‌پور، جواد؛ و سلیمی، قاسم (1401). کاوش تجربیات و دیدگاه‌های اعضای هیئت علمی حوزه علوم انسانی و هنر دانشگاه شیراز در مورد آیین‌نامه ارتقاء. مطالعات دانش‌پژوهی، 1(1)، 29-54. https://doi.org/10.22034/jkrs.2021.47805.1006
فتح‌آبادی، جلیل (1393). نگرش اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های تهران به فعالیت‌های فرهنگی استادان بر اساس ماده اول آیین‌نامه ارتقا. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 7(2), 97-116. https://doi.org/10.7508/ijcr.2014.26.005
فروم، اریک (1403). گریز از آزادی (مترجم: عزت‌الله فولادوند). تهران: مروارید.
قانعی‌راد، محمدامین؛ و خسروخاور، فرهاد (1390). ذهنیت ‌های پژوهشگران برجسته علوم پایه درباره اجتماع علمی در ایران. آموزش عالی ایران، 3(4) ، 7-34.
ماحوزی، رضا (1396). دانشگاه، تأملات نظری و تجربه ایرانی. تهران: انتشارات مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
مور، جری دی (1389). زندگی و اندیشه بزرگان انسان‌شناختی (مترجم: هاشم آقابیگ‌پور و جعفر احمدی). تهران: جامعه‌شناسان.
میلز، سی رایت؛ و گرث، هانس (1398). منش فرد و ساختار اجتماعی، روان‌شناسی نهادهای اجتماعی (مترجم: اکبر افسری). تهران: نشر آگاه.
نصیری، بهاره؛ و بختیاری، آمنه (1402). کرونا، قرنطینه خانگی و دورکاری:مطالعه تجربه زیسته زنان هیئت ‌علمی. مطالعات راهبردی زنان، 25(99), 63-89. https://doi.org/10.22095/jwss.2023.401900.3258
نورشاهی، نسرین؛ و فراستخواه، مقصود (1391). کیفیت زندگی کاری اعضای هیئت علمی بر اساس تجربه زیسته آنها. آموزش عالی ایران، 4(2)، 37-64.
Bergmann, J. (2004). Ethnomethodology (B. Jenner, Trans.). In F. Uwe, Von Kardorff, E., & Steinke, I. (Eds.), A Companion to Qualatative Research (pp72-80). London: Sage Publications.
Garfinkel, H. (1967). Studies in Ethnomethodology. New Jersey: Englewood Cliffs.
Geertz, C. (1973). The interpretation of cultures. New York: basic Books.
Heritage, J. (1998). Conversation Analysis and Institutional Talk: Analyzing Distinctive Turn-Taking Systems. In S. Cmejrková, J. Hoffmannová, O. Müllerová, & J. Svetlá (eds.), Proceedings of the 6th International Congresss of IADA (pp. 3-17). Tubingen: Niemeyer.
Mead, G. (1934). Mind, self and society from the standpoint of a social behaviorist, C.W. Morris (ed.). Chicago and London: Phoneix Books.
Sarfi, M., Darvishi, M., Zohouri, M., Nosrati, S., & Zamani, M. (2021). Google’s University? An exploration of academic influence on the tech giant's propaganda. Journal of Cyberspace Studies, 5(2), 181-202. https://doi.org/10.22059/JCSS.2021.93901
 
دوره 2، شماره 2 - شماره پیاپی 6
زمستان 1402
زمستان 1402
صفحه 203-229

  • تاریخ دریافت 15 شهریور 1402
  • تاریخ بازنگری 05 آبان 1402
  • تاریخ پذیرش 03 آذر 1402