فصلنامه مطالعات دانشگاه

فصلنامه مطالعات دانشگاه

چارچوب مأموریت‌گرایی در دانشگاه‌های ایران برپایه‌ روش انطباق ‌تکرارپذیر مسئله‌محور (PDIA)؛ مورد مطالعه دانشگاه گیلان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار مدیریت آموزش عالی، گروه آینده‌پژوهشی و نظریه‌پردازی در آموزش عالی، مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی، تهران، ایران
چکیده
چندی است که مأموریت‌گرایی دانشگاه‌ها در میان کلام متخصصان و سیاست‌گذاران آموزش عالی به وفور شنیده می‌شود و همچنین اسناد بالادستی بر این مهم تاکید دارند. اما آن‌چه هم‌چنان مورد بحث است چگونگی مأموریت‌گرایی دانشگاه‌هاست. برخی به روش‌های تمرکزگرایانه باور دارند و برخی دیگر به روش‌هایی که بر توانمندی دانشگاه به عنوان اجتماع نخبگان تاکید می‌کنند. تاریخ فلسفه در جهان حکایت از آن دارد که دانشگاه نهادی برآمده از تحولات اجتماعی است و مأموریت‌های خود را از مطالبات و خواست‌های اجتماعی می‌سازد. و همچنان هم نهادی اجتماعی باقی مانده که در کنش و واکنشی مداوم با جامعه شکل می‌گیرد و راه می‌گشاید و بر آن اثر می‌گذارد. از این رو با در نظر گرفتن این اصل که دانشگاه نهادی اجتماعی است، پژوهش حاضر با هدف طراحی چارچوبی برای مأموریت‌گرایی دانشگاه  و با تمرکز بر مفهوم ایده دانشگاه انجام شد. زیرا مأموریت‌های دانشگاه‌ها علاوه بر این که ریشه در مطالبات اجتماعی دارند اما اساس خود را از ماهیت و چیستی هر دانشگاهی باز می‌یابند. روش انجام پژوهش برگرفته از رویکرد سیاست‌گذاری PDIA به همراه چارچوب نظری دانشگاه بوم‌شناختی رونالد بارنت است. یافته‌های مطالعه حکایت از آن دارند که مأموریت‌گرایی در دانشگاه‌های ایرانی از کژتابی مفهومی جدی در میان سیاست‌گذاران و اسناد بالادستی رنج می‌برد. نهایت آن‌که چارچوب به دست آمده که بر فعال شدن بازی‌گردانان محلی و عاملیت بوم‌شناختی دانشگاه در مسیر مأموریت‌گرایی تاکید دارد در ۱۰ گام تعریف می‌شود که می‌تواند در تمام دانشگاه‌ها مورد استفاده باشد و با به رسمیت شناختن استقلال دانشگاهی فضایی را به سمت تعریف ایده دانشگاه، هویت‌های دانشگاهی و بازشناسی مأموریت‌ها از میان آن‌ها بازگشاید. در نهایت این مأموریت‌ها که در دو سطح مأموریت‌های عمومی و اختصاصی دانشگاه و با توجه به وضعیت موجود دانشگاه، شناسایی توانایی‌های بالفعل و بالقوه دانشگاه و رویکرد اسناد بالادستی نتیجه می‌شود، علاوه بر تعریف تخصص‌های وابسته‌ی هر دانشگاه مسیر حرکت آن را برای آینده و همچنین هم‌خوانی اسناد درون دانشگاه فراهم می‌آورد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


آب‌روشن، مصطفی؛ و ارجمندی، صدیقه (1394). بازنمایی کلیشه‌های جنسیتی در کتاب‌های فارسی دوره پنج‌ساله ابتدایی. جامعه‌شناسی آموزش و پرورش، 1(2)، 39-7. doi: 10.22034/ijes.2016.43668
بنی‌فاطمه، حسین؛ و مهبد، نازیلا (1389). جایگاه اشتغال زنان از منظر دانشجویان. فصلنامه علوم اجتماعی، ۴(8)، 45-23.
ترکمن، سولماز؛ فتحی، سروش (1395). تحلیل اثرهای اشتغال بر کیفیت زندگی آنان: مطالعه موردی زنان شاغل در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری. زن و جامعه، 7(۲۸)، 26-13.
ثقفی، زهره؛ و راد، فیروز (1393). بررسی رابطه کلیشه‌های جنسیتی با مشارکت اجتماعی در بین دانشجویان دختر دانشگاه آزاد اسلامی شهر میاندوآب. مطالعات جامعه‌شناختی، ۷(۲۲)، 45-25.
حسینی، سیدحسن؛ و دشتی، منصوره (1391). بازنمایی کلیشه‌های جنسیتی در رسانه: مطالعه ادبیات داستانی آل‌احمد. رسانه، ۷(1)، 67-27.
حیدری، آرمان؛ و دهقانی، حمیده (1395). واکاوی کیفی پیامدهای اشتغال زنان متأهل و بسترهای تعدیل‌کننده‌ آن. جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی، 3(8)، 95-70.
خیاطی، مهرناز؛ موحدی، رضا؛ حجازی، الهه؛ و کریمی، سعید (1399). سبب‌های روان‌شناختی اشتغال دختران دانش‌آموخته کشاورزی در همدان. پژوهش مدیریت آموزش کشاورزی، ۵۳، 138-111.
سارانی، زینب؛ کشته‌گر، بهروز؛ و کشاورز حداد، غلامرضا (1393). مشارکت زنان متأهل در بازار کار ایران: مدل‌سازی غیرخطی تابع لاجیت. مدل‌سازی اقتصادی، 8(27)، 134-115.
شربتیان، محمدحسن (1388). بررسی ابعاد و موانع اجتماعی اشتغال زنان. پیک نور، 7(3)، 95-85.
صادقی فسایی، سهیلا؛ و کریمی، شیوا (1384). کلیشه‌های جنسیتی سریال‌های تلویزیونی ایرانی (سال 1383). زن در توسعه و سیاست (پژوهش زنان)، ۳(۳)، 89-59.
عابدینی بلترک، میمنت؛ لیاقت‌دار، محمد‌جواد؛ و منصوری، سیروس (1393). بازنمایی نقش‌های جنسیتی در کتاب‌های درسی سال ششم دوره ابتدایی ایران. زن و جامعه، ۲۰، 39-19.
علمی، زهرا (1383). سیاست‌های اقتصادی کلان و بازار کار زنان در ایران. پژوهش زنان، ۲(۲)، 37-17.
علی‌نوروزی، رضا؛ قاسمی، وحید؛ و محمدتقی‌نژاد، رعنا (1394). تحلیل محتوای مقایسه‌ای تصاویر کتاب‌های درسی ایران و سوریه، با تأکید بر نابرابری نقش‌های جنسیتی. جامعه‌شناسی کاربردی، ۲۶(۱)، 38-17.
فریدونی، سمیه (1397). واکاوی جایگاه زن در قوانین آموزشی ایران: تحلیل جنسیت اسناد قانونی آموزش با محوریت زنان و آموزش عالی (طرح پژوهشی). گروه مطالعات زنان، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، تهران، ایران.
معدنی، سعید؛ و نژادفلاح، مریم (1393). بررسی تأثیر اشتغال زنان بر خانواده. علوم رفتاری، ۶(۲۰)، 173-153.
معینی‌فر، حشمت‌السادات (1388). بازنمایی کلیشه‌های جنسیتی در رسانه: مطالعه موردی صفحه حوادث روزنامه همشهری. تحقیقات فرهنگی ایران، 2(3)، 197-167.
مهران، گلنار؛ نراقی‌زاده، افسانه؛ و ملک‌زاده، شیما (1395). بررسی نقش‌ کلیشه‌های جنسیتی کتاب‌های ادبیات فارسی و زبان فارسی سال اول دبیرستان در انتخاب رشته‌ تحصیلی دانش‌آموزان دختر و پسر. نوآوری‌های آموزشی، 16(1)، 66-43.
موحدی، رضا؛ زلیخایی سیار، لیلا؛ و باقری، معصومه (1398). مهارت‌های تأثیرگذار بر تمایل به اشتغال و اشتغال‌پذیری بانوان دانش‌آموخته دانشگاهی در استان همدان. زن در توسعه و سیاست، ۱۷(۳)، 411-389.
نادری مهدیی، کریم؛ زلیخائی سیار، لیلا؛ و پویا، مهرداد (1401). واکاوی اشتغال‌پذیری دانشجویان زن: راهکاری جدید برای تقویت حضور زنان در بازار کار. پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، ۲۱(۴)، 50-21.
نحوی، ابوذر؛ و قربانی، محمد (1391). بررسی عوامل مؤثر بر مشارکت زنان در بازار کار: مطالعه موردی شهر مشهد. زن و مطالعات خانواده، 5(17)، 158-147.
Aeini, B., Moosavand, M., Heidari, A., Sabbar, S. (2023). Respecting Employee Privacy and Professional Productivity: a Grounded Theory Study in Iran. Cadernos de Educação Tecnologia e Sociedade, 16(4), 1268-1279. doi: 10.14571/brajets.v16.n4.1268-1279
Akinlolu, M. (2022). Gender stereotypes and career choices: a cross-sectional study on a group of South African students in construction programs. Acta Structilia, 29(2), 83-115.
Arnania, K. T. (2010). Gender stereotypes and gender feature of job motivation: differences or similarity? Problems and Perspectives in Management, 8(2), 84-93.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.
Cao, C., Duan, H., & NG, L. L. (2023). The impact of gender inequality in higher education on female employment. Journal of Education, Humanities and Social Sciences, 8, 2355-2361.
Clarke, V., & Braun, V. (2013). Successful qualitative research a practical guide for beginners. London: Sage Publication, Inc.
Eringa. K., Caudron. L., Rieck. K., Xie. F., & Gerhardt. T. (2015). How relevant are Hofstede’s dimensions for inter-cultural studies? A replication of Hofstede’s research among current international business students. Research in Hospitality Management, 5(2), 187–198.
Gonzalez, M., Jose., Cortina, C., & Rodrıguez, J. (2019). The role of gender stereotypes in hiring: A field experiment. European Sociological Review, 35(2), 187–204.
Heilman, M. E., & Eagly, A. H. (2008). Gender stereotypes are alive, well, and busy producing workplace discrimination. Industrial and Organizational Psychology, 1(4), 393-398.
Ikeda, S. (2018). The Nature and limits of Gary Becker’s theory of racial discrimination. The Review of Austrailian Economics, 31(3), 403-417.
Kangethe, N., Lyria, K., & Nyamanga, A. (2014). The gender socialization question in education: Influence on boys’ and girls’ academic achievement. European Scientific Journal, 10(19), 279-294.
MacAdams, R. H. (1997). Comment: Accounting for norms. Journal of Wisconsin Law Review, 625, 625-637.
Maguir, M., & Delahunt. B. (2017). Doing a thematic analysis: A practical, step-by-step guide for learning and teaching scholars. All Ireland Journal of Teaching and Learning in Higher Education (AISHE-J), 9(3), 3351-3364.
Molla, E. (2016). The role of school in gender socialization. European Journal of Educational Sciences, EJES, 3(1), 1-7.
Moser, A., & Korstjens. I. (2018). Series: Practical guidance to qualitative research. Part 3: Sampling, data collection and analysis. European Journal of General Practice, 24(1), 9-18.
Nosrati, S., Sarfi, M., & Moosavand, M. (2023). Liquid Love And Continuation Of A New Love Order. Synesis16(1), 114–132.
Park, A., Bryson, C., Clery, E., Curtice, J., & Phillips, M. (Eds.) (2013). British Social Attitudes: The 30th Report. London: NatCen Social Research, Available at www.bsa-30.natcen.ac.uk
Rustagi, P. (2010). Continuing gender stereotypes or signs of change: Occupational pattern of women workers. The Indian Journal of Labour Economics, 53(3), 481-500.
Salleh, I. S., Ali, N. S. M., Yusof, K. M., & Jamaluddin, H. (2017). Analysing qualitative data systematically using thematic analysis for deodoriser troubleshooting in palm oil refining. Chemical Engineering Transactions, 56, 1315-1320.
The Open University (2016). Economics explains discrimination in the labour market. free course, Retrieved from https://www.open.edu/openlearn/society-politics-law/economics/economics-explains-discrimination-the-labour-market/content-section-0?active-tab=description-tab
Vendrik, M. C., & Schwieren, C. (2010). Identification, screening and stereotyping in labour market discrimination. Journal of Economics, 99, 141-171.
World Bank (2018). Labor force participation rate, female (% of female population ages 15+) (modelled ILO estimate). Retrieved from https://data.worldbank.org/indicator/SL.TLF.CACT.FE.ZS
Zwiech. P. (2009). Discrimination against women in professional life in chosen pro-feminist theories. Economics & Sociology, 2(1), 96-104.
دوره 1، شماره 4 - شماره پیاپی 4
تابستان 1402
تابستان 1402
صفحه 129-158

  • تاریخ دریافت 29 فروردین 1402
  • تاریخ بازنگری 20 اردیبهشت 1402
  • تاریخ پذیرش 14 خرداد 1402