فصلنامه مطالعات دانشگاه

فصلنامه مطالعات دانشگاه

تبیین و کاربست نوآوریِ اجتماعی در کشور با تأکید بر گفتمان دانشگاهی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه مطالعات اجتماعیِ علم و فناوری، مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی، تهران، ایران
چکیده
نوآوری در هدف، اثر یا روش خود، به صورت تنگاتنگی با شرایط اجتماعی که در آن تولید شده، ارتباط دارد. با این وجود معتقدم نوآوری­ها دارای فرم (شکل)و محتوا هستند؛ فرم از جنس عقل و منطق (عقل ابزاری و هم رسانشی که شامل مناسبات اقتصادی، سیاسی و فرهنگی-اجتماعی) است و محتوا در نهایت از جنس اخلاق (قصدآزادی، برابری و عدالت)است. این فرم است که در قالب محتوای اخلاقی، به نوآوری منجر می­شود؛ اینکه با چه قاعده­ای رابطه و مناسبات پیوندی، میان افراد تنظیم می­شود. فرم تمامی نوآوری­ها به نوعی شبیه به هم بوده و شامل مناسبات اقتصادی، سیاسی و فرهنگی-اجتماعی است؛ چنانچه مناسبات با قصد برابری همسو شود، با نوآوری اقتصادی روبرو هستیم. شرایطی که شکاف­ها و تبعیض­های اقتصادی در قالب تولید و اشتغال بهبود پیدا می­کند (به عبارت دیگر رفاه).اما زمانی که مناسبات با قصد آزادی همسو شود، با نوآوری فناوری روبرو هستیم. شرایطی که جهت کنترل و مدیریت خشونت­های طبیعیت در قبال ماست؛ به عبارتی، آزادی از قید و بند طبیعت (سرما، گرما، سیل، طوفان و بهره‌برداری از منابع آن). اما زمانی که مناسبات با قصد عدالت همسو شود، با نوآوری اجتماعی روبه‌رو هستیم. شرایطی که شکاف­ها و تبعیض­های اجتماعی در قالب آموزش، توانمندسازی، امنیت و پایداری زندگی (رهایی از تله فقر) بهبود پیدا می­کند. نوآوری اجتماعی به‌عنوان مفهومی جدید و میان‌رشته‌ای که کمتر از یک دهه از عمر آن می‌گذرد، توانسته نظر سیاست‌مداران و دولت‌مردان تا دانشگاهیان را به خود جلب کند. درعینِ صورت‌بندی‌های متفاوت و گاهی متناقض، هدف آرمانی آن فارغ از گفتمان‌های مختلف، کاهش شکاف‌های موجود است. مهم‌ترین هدف این برساخت مفهومی نوآوری اجتماعی و درادامه تبیین آن در قالب گفتمان‌های سه‌گانه موجود(دولتی، کارآفرینی و دانشگاهی) و سپس کاربست گفتمان دانشگاهی (با این نکته که در شرایط کشور ما تنها امکان ایجاد و بازتولید فرهیختگی و نوآوری و برون رفت از شرایط موجود، دانشگاه است) به روش «روایت رویدادهای موجود» است. بر همین اساس ضمن دسته‌بندی مراکز آموزشی و پژوهشی کشور، نوع کاربردی آن  در قالب دانشگاه توسعه‌گرا را در قالب محورهای هجده‌گانه تبیین و ترسیم کردیم.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


اشتری مهرجردی، اباذر(1401). تحلیل اجتماعی زیست‌بوم استارت‌آپی ایران. فصلنامه میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، دوره 13(1)، 179-151.
افسری، علی (1397). سرمایه اجتماعی و نوآوری. تهران: نشر صالحیان.
بحرانی، مرتضی(1399). میان‌رشتگی و مسئولیت. تهران: مؤسسه مطالعات فرهنگی اجتماعی.
تنهایی، حسین(1391). جامعه‌شناسی معرفت و معرفت‌شناسی نظریه. تهران: بهمن برنا.
سعدآبادی، علی‌اصغر(1399).ارتقاء برنامه‌های جلوگیری از آزار و اذیت بانوان در سازمان‌ها با استفاده از نوآوری اجتماعی مدل فرآیند تغییر اجتماعی چهار مرحله‌ای. زن در توسعه و سیاست، 18(4)، 509-527.
گلداسمیت، استفان (1395). قدرت نوآوری‌های اجتماعی (ترجمه: علی‌اصغر سعدآبادی و حسین افتخاری). تهران، انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).
مبینی دهکردی، علی؛ و کشتکار هرانکی، مهران (1398). نوآوری اجتماعی، مفاهیم، تعاریف و مدل‌ها، تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات.
ناظری، مهرداد (1398). جامعه‌شناسی تفسیری توسعه در قاب گفتگو با دکتر تنهایی. تهران : نشر سورنا و بهمن برنا.
ناظری، مهرداد؛ و فائق، لعیا (1399). درآمدی بر مدرسه مهرورز خلاق. تهران : علم.
Aeini, B., Zohouri, M., Mousavand, M. (2023). Iranians and Privacy Preservation on Social Media: A Systematic Review. Positif Journal, 23(10). 88-100. doi: 10.14571/brajets.v16.n4.1268-1279
Bassi, A., Ecchia, G., & Guerra, A. (2016). Social Innovation Policies with the Involvement of Social Economy Organizations. Survev Evidence from European Countries. A working paper of the project: “Innovative social Investment: Strengthening communities in Europe” (InnoSI), European Commission – Horizon 2020, European Commission, Research Executive Agency, Brussels 2016.
Biggs, R., Westley, F. R., & Carpenter, S. R. (2010). Navigating the back loop: fostering social innovation and transformation in ecosystem management. Ecology and Society, 15(2). doi: 10.5751/ES-03411-150209
Sarfi, M., Darvishi, M., Zohouri, M., Nosrati, S. & Zamani, M. (2021). Google’s University? An Exploration of Academic Influence on the Tech Giant's Propaganda. Journal of Cyberspace Studies, 5(2), 181-202. doi: 10.22059/JCSS.2021.93901
Shahghasemi, E., Sabbar, S., Zohouri, M., & Sabzali, M. (2023). New Communication Technologies and the Demise of ‘Natural’ Education. Digitalization and Society Symposium, Istanbul.
دوره 1، شماره 4 - شماره پیاپی 4
تابستان 1402
تابستان 1402
صفحه 69-98

  • تاریخ دریافت 20 مهر 1401
  • تاریخ بازنگری 19 بهمن 1401
  • تاریخ پذیرش 04 اردیبهشت 1402