فصلنامه مطالعات دانشگاه

فصلنامه مطالعات دانشگاه

مطالعه جامعه‌شناختیِ نگرشِ دانشجویانِ دانشگاه‌های تهران به مدرک تحصیلی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه مطالعات زنان و خانواده، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
2 استاد دانشکده تحقیقات و آموزش بین‌المللی، دانشگاه واسدا، توکیو، ژاپن
چکیده
امروزه مدرک تحصیلی بر ابعاد مختلف زندگیِ افراد تأثیرگذار است؛ به‌طوری که جوانان، برای کسب مدرک تحصیلی، رقابت‌های سنگینی را پشت سر می‌گذارند. هدف پژوهش حاضر این است که دریابیم آیا دانشجویان همچنان مدرک تحصیلی را عاملی برای بهبود و ارتقای ابعاد زندگی‌شان می‌دانند و آن را بر رشد اقتصادی، اجتماعی، خانوادگی و فردیِ خود مؤثر تلقی می‌کنند یا نه. این پژوهش به‌صورت مقطعی و با رویکرد کمّی با روش پیمایش در بین یک نمونه 559 نفری از دانشجویان دختر وپسر 12 دانشگاه‌ دولتیِ تهران در قالب پرسش‌نامه‌ای محقق‌ساخته انجام گرفته است. پس از گردآوریِ داده‌ها، با استفاده از نرم‌افزار SPSS به تحلیل و توصیف پرسش‌نامه پرداخته شده است. جنسیت، وضعیت تأهل، دانشگاه و رشته‌ی تحصیلی به‌عنوان متغیرهای مستقل، و نگرش دانشجویان به تأثیر مدرک تحصیلی بر ارتقای ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فردی و خانوادگیِ زندگی به‌عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که اگرچه رابطه معناداری بین جنسیت و نگرش دانشجویان به مدرک تحصیلی وجود ندارد و ادراک دانشجویان از مدرک تحصیلی فراجنسیتی شده‌ است، اما دانشجویان متأهل بیش از دانشجویان مجرد مدرک را در ارتقای ابعاد اقتصادی، اجتماعی، خانوادگی و فردیِ زندگی مؤثر می‌دانند. نتایج آزمون آنووا نشان داد که در نگرش دانشجویان به این‌که آیا مدرک تحصیلی می‌تواند در یافتن شغلی با درآمد مناسب به آن‌ها کمک کند یا نه تفاوت وجود دارد. همچنین، تأثیر مدرک تحصیلی بر توانمندیِ اجتماعی، جامعه‌پذیری و ارتقای طبقه‌ی اجتماعی متفاوت ارزیابی شده است. نگرش دانشجویان رشته‌های علوم انسانی به این‌که مدرک تحصیلی می‌تواند باعث ارتقای ابعاد زندگیِ آن‌ها باشد یا نه، نسبت به دانشجویان سایر رشته‌ها، متفاوت ارزیابی شده است. دانشجویان عقیده دارند که اعتمادبه‌نفس، رضایت از خود، استقلال، ازدواج بهتر، دستیابی به موقعیت بهتر در خانواده‌ی خود و همسر و رضایتمندیِ والدین، از جمله متغیرهایی هستند که با دستیابی به مدرک تحصیلی محقق خواهند شد. نتایج نشان می‌دهند که نگرش دانشجویان به مدرک تحصیلی تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار دارد و این می‌تواند براساس وضعیت تأهل، دانشگاه محل تحصیل و رشته تحصیلی متغیر باشند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


آراسته، حمیدرضا؛ بهرنگی، محمدرضا؛ و شریفی حسین‌آبادی، مهین ( 1391). بررسی عوامل مؤثر در تصمیم‌گیری دانش‌آموزان سال چهارم دبیرستان برای ادامه تحصیل در دانشگاه. آموزش عالی ایران، 4(4)،2-24.
افراسیابی، حسین؛ و خوبیاری، فهیمه (1394). هویت دانشجویی و عوامل مرتبط با آن در میان دانشجویان دانشگاه‌های یزد. پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، 21(4)، 19-1.
بابایی‌فرد، اسداله؛ و حیدریان، امین (1394). بررسی برخی عوامل اجتماعی مؤثر بر خشونت خانوادگی. زن و جامعه (جامعه‌شناسی زنان)، 5(20)، 52-35.
پایا، علی؛ و ابراهیم‌آبادی، حسین (1401). دانشگاه و انتظارات از آن طی چند دهه آینده: تحول در مسئولیت‌ها و کارکردها. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 14(3)، 48-9.
تاج‌روشن، ندا؛ و ظروفی، مجید (1394). بررسی رابطه عوامل اجتماعی و فرهنگی با معیارهای انتخاب رشته تحصیلی دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز. مطالعات جامعه‌شناسی، 7(27)، 97-81.
حسن‌زاده بارانی کرد، سودابه؛ و صالحی عمران، ابراهیم (1395). ارتقای کیفیت آموزش منابع انسانی آموزش عالی با تأکید بر تولید و ساخت سرمایه اجتماعی. آموزش و توسعه منابع انسانی، 10(3)، 10-1.
حسین‌زاده فِرِمی، مهدی (1401). مطالعه‌ی کارکردهای اجتماعات دانشجویی در توانمندسازی فرهنگی دانشجویان. مطالعات دانشگاه، 1(1)، 205-183.
حبیبی کلیبر، رامین (1393). رابطه ادراک از کیفیت ساختار کلاس درس با عملکرد تحصیلی دانشجویان دانشگاه شهید مدنی آذربایجان. اولین کنفرانس ملی توسعه پایدار در علوم تربیتی و روان‌شناسی، مطالعات اجتماعی و فرهنگی، تهران.
خوشنویسان، فاطمه و همکاران (1398). ارزش آموزش عالی تحلیلی بر تمایل به تحصیل در نظام دانشگاهی. پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، 25(2)، 61-43.
رنجبرحاجی‌آبادی، نگار و همکاران (1394). مقایسه انگیزش پیشرفت تحصیلی دانشجویان مجرد و متأهل دانشگاه آزاد اسلامی، واحد ارومیه، سال 1394. همایش ملی بهداشت و سلامت جوانان.
رستگار خالد، امیر (1389). تفاوت‌های جنسیتی در انگیزش و پیشرفت تحصیلی دانشجویان. مطالعات راهبردی زنان، 13(50)، 124-81.
ریتزر، جورج (1393).  نظریه جامعه‌شناسی در دوران معاصر (مترجم: محسن ثلاثی؛ چاپ ششم). تهران: علمی.
سیدمن، استیون (1394). کشاکش آرا. مترجم: جلیلی هادی. تهران: نی.
عباس‌نژاد، طیبه؛ بحری، شیما؛ و بانشی، عبادالله (1398). شناسایی مزیت‌ها و چالش‌های ادامه تحصیل و بررسی تأثیر آن بر موفقیت شغلی ادراک‌شده و عملکرد شغلی. مدیریت منابع انسانی پایدار، 1(1)، 51-32.
فاضلی، زینب و همکاران (1391). اخلاق حرفه‌ای و نقش آن در حرفه پزشکی. مجله دانشگاه علوم پزشکی ایلام، 20(4)، 17-10.
فلاحتی، لیلا (1392). بررسی کیفیت زندگی دانشگاهی دانشجویان؛ مطالعه موردی: دانشجویان دانشگاه‌های تهران و کردستان. تحقیقات فرهنگی ایران، 6(3)، 172-151.
قادری، رضا و همکاران (1382). بررسی عوامل مؤثر بر نگرش دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند نسبت به رشته پزشکی در سال 1381. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 3(2)، 46-41.
منشی، فائزه؛ ظهره‌وند، راضیه؛ و ماشینی، فریده (1389). نقش ترکیب جنسیتی دانش‌آموزان در شاخه‌های نظری و مهارتی بر نرخ ورود دختران و پسران به دانشگاه‌ها. زن در توسعه و سیاست (پژوهش زنان)، 8(2)، 53-31.
محمدی، نرگس و همکاران (1398). بررسی عوامل مؤثر بر انتخاب رشته تحصیلی در مقطع کارشناسی ارشد رشته پرستاری. آموزش پرستاری، ۸(۴): 8-۱.
Adams, Jr., & Richard, H. (2003). International Migration, Remittances and the Brain Drain: A Study of 24 Labor Exporting Countries, World Bank, Development Research Group, Working Paper Series, June.
Aeini, B., Moosavand, M., Heidari, A., & Sabbar, S. (2023). Respecting Employee Privacy and Professional Productivity: a Grounded Theory Study in Iran. Cadernos de Educação Tecnologia e Sociedade, 16(4), 1268-1279. doi: 10.14571/brajets.v16.n4.1268-1279
Albarracı´n, D. & Johnson, B. T. (2018). Handbook of Attitudes: Basic Principles (2nd ed.). New York: Routledge.
Albarracı´n, D., & Shavitt, S. (2018). Attitudes and Attitude Change. Annual Review of Psychology, 69, 299–327.
Benson, G., Finegold, D. & Mohrman, S. (2004). You paid for the skills, now keep them: Tuition reimbursement and voluntary turnover. Academy of Management Journal, 47, 315–331.
Duarte, P.O., Alves,H.B and Raposo,M.B.(2010).Understanding university image: a structural eqution model approach .International Review on Public and Non-Profit Marketing, 7,21-36.
Fang, W. et al. (2018). Relationships between optimism, educational environment, career adaptability and career motivation in nursing undergraduates: A cross-sectional study. Nurse Education Today, 68, 33-39.
Gutman, J., & Miaoulis, G. (2003). Communicating a quality position in service delivery: An application in higher education. Journal of Managing Service Qualit, (2)13, 105-111.
Jain, S., & Dowson, M. (2009). Mathematics Anxiety as a Function of Multimensional Self-Regulation and Self-Efficacy. Contemporary Educational Psychology, 34, 240-249.
Lai, C.S. (2014). College freshmen’s self-efficacy, effort regulation, perceived stress and their adaptation to college. Asian Journal of Humanities and Social Sciences, 2(2), 107-117.
Loots, S., & Walker, M. (2016). A capabilities-based gender equality policy for higher education: Conceptual and methodological considerations. Journal of Human Development and Capabilities, 17(2), 260-277.
Lubker, J. R & Etzel, E. F, (2008). College Adjustment Experiences of First-Year Students: Disengaged Athletes, Nonathletes, and Current Varsity Athletes. NASPA Journal, 44(3), 457-480.
Maio, G. R., Haddock, G., & Verplanken, B. (2018). The Psychology of Attitudes and Attitude Change (3rd ed.). London: Sage
Marginson, S. (2016). Higher education and inequality in AngloAmerican societies. In Student equity in Australian higher education (pp. 165-182). Springer.
Rozance, CP (1991). Cheating in medical schools: implications for students and patients. JAMA, 266(17), 2453-6.
Sabzali, M., Darvishi, M., & Moosavand, M. (2024). Metaverse in Iran. Journal of Cyberspace Studies, 8(1), 121-144. doi:10.22059/jcss.2024.95894
Sarfi, M., Sarfi, T., Aris, S., Zohouri, M., & Aeini, B. (2023). Religion and Migration: An Iranian Survey. Migration Letters, 20(S4), 470–480. doi: 10.59670/ml.v20iS4.3871
Sierles, F. & Hendrickx I. (1980). Cheating in medical school. Academic Medicine, 55(2), 124-5.
Sim, H. S., & Moon, W. H. (2015). Relationships between Self-Efficacy, Stress, Depression and Adjustment of College Students. Indian Journal of Science and Technology, 8(35).1-4.
Sperry, L. (2015). Mental Health and Mental Disorders: An Encyclopedia of Conditions, Treatments, and Well-Being [3 volumes]: An Encyclopedia of Conditions, Treatments, and Well-Being. Santa Barbara, CA: ABC-CLIO, p. 47.
Subramony, M., Segers, J., Chadwick, C., & Shyamsunder, A. (2018). Leadership development practice bundles and organizational performance: the mediating role of human capital and social capital. Journal of Business Research, 83, 120-129.
Teylor, J. L. (2015). Person-environment interaction: Effects of student-faculty congruence on academic satisfaction and achievement of student. A dissertation submitted for doctor of education, Washington State University.
Yau, H. K., Sun, H., & Cheng, A. L. F. (2012). Adjusting to university: the Hong Kong experience. Journal of Higher Education Policy and Management, 34(1), 15–27.
دوره 1، شماره 4 - شماره پیاپی 4
تابستان 1402
تابستان 1402
صفحه 5-38

  • تاریخ دریافت 15 اسفند 1401
  • تاریخ بازنگری 19 اردیبهشت 1402
  • تاریخ پذیرش 20 خرداد 1402