طی سالهای پس از انقلاب اسلامی، شاهد صورتبندی گفتمانی خاصی در سینمای ایران درباره موضوع دانشگاه در پیوند با شرایط سیاسی حاکم بر جامعه هستیم. دوره دفاع مقدس، به ویژه بسیار اهمیت دارد؛ از این جهت که در این دوره، شاهد شکل‌گیری رویدادهای انقلاب فرهنگی در ایران هستیم. مطالعه فیلمهای سینمایی این دوره، اطلاعات بسیاری به ما درباره موقعیت گفتمانی و غیرگفتمانی نهاد دانشگاه در عصر دفاع مقدس می‌دهد. موضوع پژوهش حاضر، مطالعه‌ی نحوه‌ی به گفتمان درآوردن دانشگاه در سینمای دوره دفاع مقدس است. مبنای نظری کار، تحلیل گفتمان فوکویی بوده است.

فیلمهای بسیار اندکی در دوره دفاع مقدس، موضوع و مسائل دانشگاه را به تصویر کشیده‌اند. سه فیلم «پنجمین سوار سرنوشت»، «پرنده کوچک خوشبختی» و «در جستجوی قهرمان» از معدود فیلم‌هایی هستند که سوژه‌های دانشگاهی را به تصویر می‌کشند و در این پژوهش به روش نمونه‌گیری هدفمند برای مطالعه انتخاب شده‌اند. روش مطالعه این فیلمها، تحلیل گفتمانی متن با استفاده از رویکرد نظری و روش گفتمانی میشل فوکو بوده است.

یافته‌های مطالعه نشان از در پیش گرفتن استراتژی سکوت از سوی مجموعه سینمای ایران در قبال مسائل دانشگاه در این دوره دارد. فیلمها حتی از نشان دادن فضاهای دانشگاهی همچون کلاس درس ابا دارند و در تولید تصویر و محتوا در این مورد، نهایت امساک را به خرج می‌دهند. در فیلمهای مورد مطالعه، شاهد شکل‌گیری نظم گفتمانی ایدئولوژیک درباره نهاد دانشگاه هستیم. فیلم «پنجمین سوار سرنوشت»، دانش پزشکی به عنوان سرآمد علوم معرفی می‌کند و البته آن نوع پزشکی را که در خدمت اهداف انقلاب باشد. در فیلم «پرنده کوچک خوشبختی»، تلاش می‌شود دانش روانشناسی به عنوان یک موضوع ضروری به جامعه ارائه گردد و در فیلم «در جستجوی قهرمان»، سیستم دانشگاه در برابر جبهه جنگ نهاده می‌شود و مورد انتقاد قرار می‌گیرد.

با این اوصاف، سینمای دوره مقدس همسو با شرایط سیاسی حاکم بر آن دوره، درباره دانشگاه موضع گرفته و ترجیح داده است در درون دایره و نظم گفتمانی حاکم بر جامعه و سیاست آن دوره قدم بردارد.