پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی فصلنامه مطالعات دانشگاه 2980-8987 2 3 2024 04 20 The impact of higher education on the quality of life of married housewives in Tehran بررسی تأثیر تحصیلات دانشگاهی بر کیفیت‌ زندگی زنان ‌متأهل خانه‌‌دار در شهر تهران 171 194 543 10.22035/jous.2024.5501.1102 FA نگین قاری دانشجوی دکتری رفاه اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0009-0001-8596-6060 فریبا سیدان استادیار جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران 0000-0002-9075-2497 مسعود زمانی مقدم استادیار جامعه‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران 0000-0002-2791-9784 Journal Article 2023 12 26 Despite the significant increase in the presence of women in Iran's higher education system, a large proportion of them assume the role of homemakers after graduation. This raises the fundamental question of what impact university education has on the quality of life of housewives. Therefore, the main objective of this study is to conduct a causal analysis of this impact and to compare the quality of life between two groups of married housewives in Tehran: those with and without university education. This research was designed based on the World Health Organization's theories of quality of life, social capital, and the relationship between education, empowerment, and the formation of expectations. This study was conducted using a survey method with a questionnaire administered to a sample of 400 housewives aged 25 to 59 in Tehran, selected through a multi-stage cluster sampling method. Data were analyzed using t-tests for mean comparison and Structural Equation Modeling (SEM) with AMOS software. The results of the Structural Equation Modeling indicated that university education has a direct negative effect (β = -0.175) on quality of life, but its indirect effect through mediating variables is positive and significant (β = 0.32). Consequently, the total effect of education on quality of life was found to be positive (β = 0.145). This positive impact is realized when education leads to an increase in decision-making power within the family, social capital, and socio-economic status. Furthermore, the results of the mean comparison test showed that the average quality of life was significantly higher in the group of women with a university education (84.14) compared to the other group (80.41). The findings suggest that university education, in itself, can negatively affect quality of life due to increased unmet expectations. However, when it leads to the genuine empowerment of women within the family and society, it becomes an effective factor in enhancing their quality of life. با وجود گسترش چشمگیر حضور زنان در نظام آموزش عالی ایران، بخش بزرگی از آنان پس از فراغت از تحصیل به ایفای نقش خانه‌داری می‌پردازند. ازاین‌رو، این پرسش اساسی مطرح می‌شود که کسب تحصیلات دانشگاهی چه تأثیری بر کیفیت زندگی زنان خانه‌دار دارد. لذا هدف اصلی این پژوهش، تحلیل علّی این تأثیر و مقایسهٔ کیفیت زندگی در دو گروه زنان متأهل خانه‌دار برخوردار و غیربرخوردار از تحصیلات دانشگاهی در شهر تهران است. این پژوهش با اتکا بر نظریه‌های کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت، سرمایهٔ اجتماعی و رابطهٔ تحصیلات با توانمندسازی و شکل‌گیری انتظارات طراحی شد. پژوهش حاضر با روش پیمایش و ابزار پرسشنامه بر روی نمونه‌ای 400 نفری از زنان 25 تا 59 ساله خانه‌دار در شهر تهران انجام شد که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب گردیدند. برای تحلیل داده‌ها از آزمون‌های مقایسهٔ میانگین‌ها و مدل‌سازی معادلات ساختاری با نرم‌افزار ایموس استفاده شد. نتایج مدل‌سازی معادلات ساختاری نشان داد که تحصیلات دانشگاهی اثری مستقیم و منفی (β=-./175) بر کیفیت زندگی دارد، اما اثر غیرمستقیم آن از طریق متغیرهای واسطه‌ای، مثبت و قابل‌توجه (β=./32) است؛ در نتیجه، اثر کلی تحصیلات بر کیفیت زندگی مثبت (β=./145) ارزیابی شد. این تأثیرمثبت زمانی محقق می‌شود که تحصیلات به افزایش قدرت تصمیم‌گیری در خانواده، سرمایهٔ اجتماعی و پایگاه اجتماعی-اقتصادی منجر گردد. همچنین نتایج آزمون مقایسهٔ میانگین‌ها نشان داد که میانگین کیفیت زندگی در گروه زنان برخوردار از تحصیلات دانشگاهی (14/84) به‌شکل معناداری بالاتر از گروه دیگر (41/80) است. یافته‌ها بیانگر آن است که تحصیلات دانشگاهی به‌خودی خود، به‌دلیل افزایش انتظارات برآورده نشده، می‌تواند بر کیفیت زندگی اثر منفی بگذارد، اما اگر به توانمندسازی واقعی زن در خانواده و اجتماع منجر شود، به عامل مؤثری در ارتقای آن تبدیل می‌گردد. https://www.jous.ir/article_543_81448138f5f163ccdba4acc69819f280.pdf